عزت الله مولايى نيا همدانى

323

نسخ در قرآن ( فارسى )

حكم منسوخ ، يك حكم شرعى و وحيانى نبوده ، بلكه نظر شخصى رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - بوده است و قرآن آن را انكار كرده و حكم خدا را در آن باره اعلام نموده و پژوهشگران اسلامى ، حتى صحابه و تابعين آمده‌اند و تصحيح اشتباهات پيامبر - صلّى اللّه عليه و آله - را « نسخ » ناميده و برايش دلايلى نيز فراهم آورده‌اند « 1 » » . پاسخ اشكال وى به نظر مىرسد كه اين سخن صحيح نباشد ، بلكه آن قطعا بر خلاف نصّ قرآن است ؛ زيرا قرآن با صراحت قطعى در موارد مكرر ، با تعبيرهاى گوناگون ، اعلام مىكند كه : وَ ما يَنْطِقُ عَنِ الْهَوى إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحى . « 2 » « او هرگز به هواى نفس سخن نمىگويد ، سخن او جز وحى خدا نيست » . ما آتاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَ ما نَهاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقابِ . « 3 » « . . . شما آنچه را رسول حق دستور مىدهد ( منع و يا عطا كند ) ، بگيريد و هر چه نهى كند ، واگذاريد و از خدا بترسيد كه عقاب خدا بسيار سخت است » . و آيهء تطهير و ديگر آيات كريمه كه هر مسلمانى بدان باور دارد . از سوى ديگر ، آيات فراوانى است كه رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - را تنها مسؤول بلاغ معرفى كرده و مىگويد او تنها رسالتش ابلاغ وحى بوده و هيچ‌گونه اختيارى در مورد تشريع و وحى از خود ندارد و از اين رو فرمود : ما عَلَى الرَّسُولِ إِلَّا الْبَلاغُ . . . « 4 » . « بر پيامبر جز تبليغ احكام الهى ، وظيفه‌اى نيست . . . » . باز فرمود : وَ لَوْ تَقَوَّلَ عَلَيْنا بَعْضَ الْأَقاوِيلِ لَأَخَذْنا مِنْهُ بِالْيَمِينِ . . . « 5 » .

--> ( 1 ) ر . ك : عبد المتعال جبرى ، « نسخ . . . » ، پيشين ، ص 22 . ( 2 ) النجم ، 3 - 4 . ( 3 ) الحشر ، 7 . ( 4 ) مائده . . . 99 و النحل : 35 . ( 5 ) الحاقّة ، 44 ، 45 و 46 .